Antyutleniacze, antyoksydanty, przeciwutleniacze, związki wychwytujące wolne rodniki

Antyutleniacze pomagają organizmowi eliminować tzw. wolne rodniki, czyli atomy lub grupy atomów, które powodują uszkodzenie komórek organizmu. Antyoksydanty zabezpieczają komórki i DNA przed uszkodzeniem chroniąc jednocześnie nasze zdrowie i spowalniają proces starzenia się organizmu. Podnoszą ogólną odporność organizmu na zakażenia i infekcje łagodząc przebieg wielu chorób. Zabezpieczeniem organizmu przed negatywnymi skutkami działania wolnych rodników tlenowych jest profilaktyczne włączenie antyoksydantów do codziennej diety.
.
W każdym żywym organizmie tlenowym, jako uboczny produkt metabolizmu, powstają aktywne cząsteczki, zwane reaktywnymi formami tlenu (REF). Należą do nich wolne rodniki tlenowe. Odpowiadają one za procesy starzenia się organizmu, powstawanie zmian nowotworowych i liczne choroby. Są odpowiedzialne za powstanie i rozwój schorzeń chorób sercowo-naczyniowych, schorzeń układu nerwowego, udaru mózgu, artretyzmu, oraz cukrzycy.
.
Każda komórka posiada system obrony przeciw RFT. Składają się na niego związki przeciwutleniające (tzw. antyoksydanty) oraz specjalistyczne enzymy naprawcze. W młodym organizmie wolne rodniki zajmują się zabijaniem tego co stare, a stwarzaniem warunków życia dla tego, co nowe w organizmie. W sprawnie funkcjonującym organizmie istnieje stan homeostazy (równowagi) pomiędzy powstawaniem reaktywnych form tlenu a działaniem systemów ochronnych.
.
Zdarza się, że równowaga ta może zostać zachwiana. Produkcja wolnych rodników w organizmie jest tak duża, że nie jest on w stanie poradzić sobie z nimi. Rozwija sie wówczas choroba organizmu i następuje wzmożona produkcja RFT. Prowadzi to do powstania tzw. stresu oksydacyjnego – przyczyny poważnych zaburzeń w metabolizmie komórkowym. Reaktywne formy tlenu wchodzą w reakcje chemiczne ze składnikami komórki, niszcząc białka, błony komórkowe i DNA. Uszkodzenia DNA prowadzą natomiast do mutacji, a te leżą u podłoża procesów nowotworowych.
.
Wolne rodniki stanowią produkt uboczny przemian metabolicznych. Choroby, wysiłek fizyczny, niektóre leki, nadużywanie używek, niewłaściwa dieta, stres i stany depresyjne zwielokrotniają produkcję wolnych rodników. Wpływ środowiska jest także źródłem wolnych rodników. Kontakt z substancjami toksycznymi, zanieczyszczenia powietrza, pestycydy, odpady toksyczne, stanowią źródło takich rodników jak m.in. dwutlenek azotu. Promienie słoneczne (UV), RTG i jonizujące stanowią źródło wolnych rodników, atakujących głównie tkankę skórną. Każde zaciągnięcie się dymem papierosowym, czynnie jako palacz i biernie jako osoba przebywająca wśród palaczy, każdy łyk alkoholu prowadzą do wytworzenia miriadów wolnych rodników. Wolne rodniki są tworami niezwykle reaktywnymi i w reakcjach z innymi cząsteczkami odrywają od nich elektrony, generując w ten sposób nowe rodniki. Proces ten powtarza się wielokrotnie, tak długo, dopóki nie dojdzie do dezaktywacji rodników i przerwania reakcji łańcuchowej. Zaatakowane struktury komórkowe ulegają często nieodwracalnym uszkodzeniom.
.
Z czasem następuje nagromadzenie wolnorodnikowych uszkodzeń na poziomie molekularnym i komórkowym. Prowadzi to do wystąpienia chorób i przedwczesnego starzenia. Na przykład spowodowane atakiem wolnych rodników utlenienie cholesterolu LDL wiąże się z wczesnymi stadiami chorób serca. Uszkodzenia obecnych w skórze białek prowadzą do powstania zmarszczek. Oksydacyjna dezaktywacja limfocytów B i T oraz komórek NK prowadzi do nabytej immunosupresji, czyli hamowania procesu wytwarzania przeciwciał i komórek odpornościowych. Uszkodzenia struktury DNA oraz dezaktywacja enzymów naprawczych DNA może w konsekwencji prowadzić do rozwoju choroby nowotworowej.
.
Destrukcyjne działanie wolnych rodników przejawia się, kiedy rdza zżera nasze auto, przekrojone jabłko zmienia kolor na brunatny i kiedy psuje się masło czy inne oleje.
.
Do najważniejszych antyutleniaczy endogennych (tzn. takich, które nasz organizm jest w stanie sam wytwarzać) należą poliaminy, melatonina, estrogen, dyzmutaza natlenkowa, peroksydaza glutationowa, katalaza, kwas liponowy, ceruloplazmina, albumina, laktoferyna, transferyna, metalotioneina, koenzym Q10 oraz kwas moczowy
Do antyutleniaczy egzogennych, które muszą być dostarczone w spożywanym przez nas pokarmie lub w formie suplementów należą: witamina E (alpha, i betha tokoferole oraz tokotrienole), witamina C i A, karotenoidy (alpha, i betha-karoten, likopen, luteina), ksantofile, polifenole.
Karotenoidy to grupa około 100 barwników roślinnych, do których zaliczamy karoteny i ksantofile. Karoten pomarańczowożółty jest w marchewkach, pomidorach, papryce. Ksantofil to żółty barwnik, występuje w płatkach kwiatów, owocach, korzeniach.
.
Dostarczanie dużej ilości żywności o wysokiej aktywności ORAC, znacznie zwiększa siłę antyoksydacyjną ludzkiej krwi, zapobiega utracie długoterminowej pamięci i zdolności uczenia się w średnim wieku, utrzymuje zdolność komórek mózgowych do odpowiedzi na chemiczne bodźce oraz chroni naczynia przed uszkodzeniem oksydacyjnym.
.
Produkty z wysoką zawartością ORAC – suszona śliwka, malina, borówka, żurawina, aronia, jagoda, jabłka, granat, algi, ciemne winogrona, aronia, banan, gruszka, fasola, kapusta, cebula czerwona, brokuł, curry, cynamon, tymianek, majeranek, bazylia, chili, czekolada czarna, wino czerwone, orzechy włoskie, zielona herbata.
Stres oksydacyjny – stan braku równowagi pomiędzy działaniem reaktywnych form tlenu a zdolnością organizmu do szybkiej detoksykacji reaktywnych produktów lub naprawy wyrządzonych szkód. Stres oksydacyjny ma znaczenie w takich chorobach jak: miażdżyca, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, odgrywa znaczącą rolę w zapobieganiu starzenia się w organizmu.
Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii ARTYKUŁY i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s